معرفی اجمالی شهرستان خلخال

شهرستان خلخال یک منطقه کوهستانی با طبیعتی بکر و بسیار زیباست که در جنوب استان اردبیل واقع شده است و مرکز آن شهر خلخال یا هروآباد است .

این شهرستان با دارا بودن 85 در صد از جنگلهای استان اردبیل از طرف شمال به شهرستان کوثر ، از شرق به استان گیلان ، از جنوب به استان زنجان و از غرب به شهرستان میانه  آذربایجان شرقی حدود می شود .

 

ادامه معرفی خلخال  ...

درباره وبسایت خلخالیم

وب سایت شخصی "خلخالیم" ( کلمه ترکی به معنی خلخال من ) بعنوان اولین وب سایت جامع شهرستان خلخال با رویکرد فرهنگی ، هنری ، اجتماعی ، از تاریخ 8 / 8 / 88 ( سالروز ولادت با سعادت امام هشتم ) افتتاح و کار خود را شروع کرده است .

این وبسایت در سایت ساماندهی پایگاههای اینترنتی ایران ، متعلق به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت گردیده و تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران می باشد .
وب سایت خلخالیم یک نشریه الکترونیکی است که متعلق به همه خلخالیهای دنیاست از دورترین روستاهای خلخال گرفته تا خلخالیهای خارج از کشور .

>> ادامه ...

از اینکه ما رو همراهی میکنید خوشحالیم و بینهایت از شما ممنونیم

تماس با ما

برای کامل تر و پر بار تر شدن سایت بی شک مشارکت شما همشهریان و دوستان عزیز  ضروری و لازم است . برای ارسال مطالب و یا برقراری ارتباط از اطلاعات زیر استفاده نمایید :
ایمیل  :  Info@khalkhalim.com  و  Masoud@khalkhalim.com
شماره موبایل : 09381687314

شماره تماس ثابت : 32420202 - 045

آدرس : خلخال - خیابان شهید بهشتی - ابتدای خیابان شهید مطهری

مدیریت سایت خلخالیم : مسعود شیرعلی پور

عضویت در سایت خلخالیم

از تمامی شهروندان عزیز خلخالی دعوت می کنیم با درج نام و نام خانوادگی خود اقدام به ثبت نام در سایت نمایند .

همچنین افرادی که مایل به همکاری با سایت هستند ، نوع کاربری آنها بعدا و با هماهنگی مدیریت سایت قابل ارتقاء بوده و امکان درج مطلب در سایت را خواهند داشت .

چنانچه به هر دلیلی گذرواژه خود را فراموش کردید , برای فعال سازی آن از لینکهای "بازیابی گذرواژه" یا "بازیابی شناسه" که در زیر فرم ثبت نام درج شده استفاده نمایید و یا بصورت دستی برای مدیریت سایت ایمیل ارسال نمائید

لازم به ذکر است که مشخصات شما نزد مدیریت سایت محفوظ خواهد بود


برای عضویت در سایت لطفا کلیک کنید ...

  • اخبار پایین صفحه
  • صفحه اصلی
  • فید خبرخوان
  • همه پایگاههای وب خلخال
  • جستجوگر ویژه
سخنی در وجه تسمیه اندبیل و بیله دیر مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط میلاد شیرعلی پور   
دوشنبه, 29 خرداد 1396 ساعت 10:19

اسامی جغرافیایی از ماندگارترین واژه های زبان در جهان هستند و از اهمیت تاریخی ویژه ای برخوردارند ، زیرا علیرغم جابجایی تمدن ها و حتی تغییر زبان غالب و رسمی یک منطقه ، اغلب نامهای جغرافیایی از بین نرفته، ساکنان جدید نام قبلی را حفظ می کنند. بنابر این به علت قدمت این نامها پی بردن به معنی دقیق آنها دشوار است.

 

از روزگاران گذشته روستای اندبیل با همین نام خوانده شده است ، این روستا در دهستان خانندبیل شرقی ، بخش مرکزی شهرستان خلخال و در شمال شرقی شهر خلخال واقع شده است . در مورد وجه تسمیه واژه ی اندبیل به قاطعیت نمی توان ابراز نظر کرد و به قاطعیت نمی توان گفت که ریشه این واژه را باید در کدام زبان جست ؟

اندبیل یا از ترکیب" اند ، ه و بیل "و یا ازترکیب " ان ، ده ، بیل " ساخته شده است .حال به معنی تک تک این واژه ها در لغت نامه ها و فرهنگ ها پرداخته و در حد وسع توضیح داده می شود .

واژه" اند " در معانی گلاب و کاه گل ، عدد مجهول از سه تا نه ، پسوند مزید مؤخر امکنه و ...آمده است که هیچ یک با واژه ی اندبیل مطابقت ندارد .

در فارسی واژه ی اندخوی به معنی بست ، قلعه ، شهر و پناه و واژه ی اندخواره به معنی جای پناه و محل تحصن و حصاره می باشند.

از طرفی اندبیل " ان ، ده ، بیل" تلفظ می شود ؛بنابر این به معانی هریک می پردازیم :

" ان " به لغت زند و پازند ،در معنی مادرآمده است( برهان قاطع ، آنندراج ، آنجمن آرا ) وآنا در زبان ترکها و آما در زبان سومریان معنی مادر می دهد.البته در معانی دیگری نیز آمده که هیچ کدام با واژه ی اندبیل مطابقت ندارد.

در زبان سومری آبا ، آد و آدا معنی پدر می دهند. در هزوارش " آب " به معنی پدر است.

طبق لغت سومریان اگر " ان " کوتاه شده آنا به معنی مادر و" ده " کوتاه شده آدا و به معنی پدر باشد ." ان ، ده " معنی پدرمادر ( پدربزرگ ) می دهد. با توجه به این که بیل در لغت سومری در معانی پختن ، سرخ کردن و بازی با دسته چوب می دهد ، اینگونه به نظر می رسد که واژه اندبیل ، واژه ای سومری نیست و در ترکی اگر ان را مخفف آنا و ده را مخفف دده در نظر بگیریم برای واژه بیل معانی که با واژه ی اندبیل مطابقت داشته باشد یافت نشد .

بیل در لغت نامه دهخدا در معانی متفاوت به کار رفته است ولی در اینجا آنچه که ذهن را به خود معطوف می دارد، آورده می شود : بیل در معانی : 1- بیل ( هزوارش ) به لغت زند و پازند به معنی چاه می باشد مطلقا به عربی بیر خوانند . ( برهان ، آنندراج ، ناظم الاطبا) 2- بیل ظاهرا همچون ویل به معنی شهر می باشد و در آخر نام بعضی از شهرها به صورت مزید موخر آمده است : اربیل ( شهری در عراق عرب ) ، اردبیل (شهری در آذربایجان) ، اندبیل ( قریه ای در هروآباد)، صفدبیل (شهری است به ارمینیه بنا کرده انوشیروان)، قندابیل ( شهری است در مملکت سند )و ... .

البته بعضی محققان معتقدند که واژه ی بیل در واژه هایی مثل شورابیل ، به معنی کمره و دامنه کوه است : شورابیل( کمره شوره زار ) اردبیل ( دامنه کوه مرد قهرمان ) ، بیل داشی ( سنگ دامنه کوه ) ، بیله دره ( دماغه کوه و گندمی که در دامنه کوه سالها بماندو مزه اش از بین برود) و... .

اگرواژه ی اندبیل را ترکیبی از سومری – فارسی بدانیم در معنی شهر پدر بزرگ ( پدر مادر ) یا در معنی دامنه کوه پدر بزرگ خواهد بود و اگر فارسی بدانیم به معنی محل قلعه و بست ، محل پناه ،و یا قلعه ای در دامنه کوه خواهد بود . البته با توجه به وجود محله " قالا " در اندبیل معانی اخیردرست تربه نظر می رسد . برخی معتقدند که سکونت ابتدا در بیلی بوده است که به دلایلی مردم آنجا اندبیل را محل سکونت قرار داده و آنجا متروک شده است .

لازم به ذکر است که واژه ی بیل در واژه های بیلی – روستایی متروک با قدمت بسیاردر شمال اندبیل ونزدیک به اندبیل- در واژه ی بیله دیر - نام منطقه و چشمه ای در همان مکان در شمال شرق بیلی - دیده می شود .

از آنچه که گفته شد چنین به نظر می آید که بیل در واژه های اندبیل ، بیلی و بیله دیر در معانی چاه و جای عمیق، شهر و دامنه کوه است .

اندبیل ، بیلی و بیله دیر هر سه در دامنه کوه واقع شده اند . بیلی در فرهنگ آذربایجان به معنی اردک آمده است ، اما آنچه درست تر به نظر می رسد بیلی به معنی شهر و دامنه کوه می باشد ( ترکیبی از بیل و پسوند " ی " )

 

آنچه که در اینجا نیاز به بحث دارد تبدیل واژه ی بیله دیر به میر عدیل می باشد که درست به نظر نمی آید ؛ زیرا واژه ی " بیل " مشترکاً در هر سه واژه وجود دارد در لغت نامه دهخدا واژه بیله در معانی خشکی و جزیره ، میان دریا و رودخانه( برهان ، ناظم الاطبا )، زمین گشاد و خشک میان دو شاخه ، زمین خشک میان آب دریا و رودخانه و بیله دره و بیله درق در معنی دماغه ی کوه آمده است و شاید بیله دیر به معنی دره ای یا جای عمیقی در دامنه کوه باشد که با ظاهر این منطقه نیز مطابقت دارد .

از طرفی بیله دیر فقط نام چشمه نیست بلکه نام محدوده ای و منطقه ای است که چشمه ای به همین نام در آنجا واقع شده است.

دره در ترکی استانبولی به معنی جوی باریک است و در لغت نامه دهخدا ، در معنی گشادی میان کوه ، راهی که در کوه باشد و راهی باریک میان کوه آمده است .

جالب اینکه در محدوده جغرافیایی اندبیل اکثرمکانها ، کوه ها و چشمه ها در معنی غیر انسان آمده اند مثل نهره بند ، گیوره باشی ،ئولی داغی ، قارا یول داغی ، آهکلر ، آتشکده ، دیرین گه یی ،داغ زمی ، آق دم ، قالاکافا ، گئچک ، یتیم لر گیوره سی ، چول چولان و ...، البته چشمه ها در محدوده روستای اندبیل اکثراً با نام اشخاصی آمده اند که بانی آنها بوده اند .ولی در منطقه بیله دیر کمتر چشمه ای می توان یافت که به نام اشخاص باشد ، معمولا به نام محل چشمه و یا ویژگی های ظاهری آنهاست ،مثل ؛آتشکده بلاغی، قالاسینه سینین بلاغی ، زرجه خونی ، شورگل ، چاللی گوزه ، داشلی بولاغ ، و... .

در کتاب فرهنگ جامع نامها و آبادیهای کهن اصفهان در باره ریشه شناسی واژه ی اند آمده است : "اند قبیله یا طایفه ای از آریاییها بودند که نام خود را به صورت جمع بر امکنه مورد سکونت خود می نهادند."

در ایران ، افغانستان وترکمنستان روستا و شهرهای بسیاری هستند که با اند آغاز می شوند مثل ؛ اندآباد بالا و اند آباد پایین در زنجان ، اندیجان در اصفهان ، اند آب در اهر ،اند قان در بجنورد ،اندیکان در بروجرد ، انیمشک و اندیمن در سنندج ، اندخوی در ترکمنستان،اندخوار و اندخوی در شمال افغانستان و ... که در این صورت " ه " در واژه ی اندبیل نشانه نسبت و اتصاف ویا نشانه ای است که به آخر اسم یا صفت می پیوندد و نام مکان خاص می سازد .

منابع و مآخذ:

لغت نامه دهخدا-

فرهنگ معین-

فرهنگ عمید-

- دیوان لغات الترک ، شیخ محمود کاشغری

- سومئر دیلی ، شاپور نوروزی

- فرهنگ آذربایجان ، بهزاد بهزادی

- فرهنگ جامع نامها و آبادی های کهن اصفهان ، محمد مهریار

 

نویسنده : عاقله شعبانی اندبیلی

 

http://www.khalkhalim.com/images/stories/tablighat3/yashilweb.gif

 

آخرین بروز رسانی در دوشنبه, 29 خرداد 1396 ساعت 10:21
 

یادداشت  

 
#1 قادر معصومی خانقاه 1396-03-29 17:51
با سلام و تشکر از تحقیق و مطالعه انجام شده
لطفا نتیجه گیری نهایی را به صورت شفاف بیان کنید و مشخص کنید با چه احتمالاتی این اسامی ریشه ترکی، فارسی یا عربی و ... دارند.
 
 
#2 آلماس 1396-03-30 00:33
باسلام
آنچه مسلم است بسیاری ازمعانی مکانهارادرلغت نامه هانمی توان یافت ووآنهم درلغت نامه های غیرمرتبط بازبان محل چون نویسنده های آن معمولابه ساختارزبانی منطقه آشنانبوده تنهاازشباهت لغت دوزبان نظریه میدهندو...
ودیگراینکه درزبان ترکی بعضاحرفهامثل گ به ی و(و)به ی تبدیل میشوندودرمرورزم ان لغتهاازفرم اصلی خارج میشوندودیگرمباح ث....
اینچنین نظریه هابه نظرم عدم آگاهی کافی ازفرهنگ منطقه است بیشترتوجه به ساختاردستورزبان ی کلمه آنهم غیرمرتبط.
البته این نظریه هاراباید اهل فن آن نقدکنند
 
 
#3 عارف اسماعیل نیا 1396-03-30 18:59
راجع به پسوند سومری-هورری "-بیل" = "شهر" یک مقاله دارم که امروزها منتشر خواهم کرد...در دورۀ آشوری از یک حکومت محلی به اسم "آند"،"اندبی" در منطقۀ ما نام برده میشود که در کنار "پولادبی" ها هستند. پس آندابیل و خان اندبیل میتواند ادامۀ آنها باشد چطور که "پولادلو" ها میتوانند ادامه دهندۀ "پولادبی" ها باشند. معادل "بیل" = "شهر" در ترکی "بولاق" ، "بالاک"= "شهر" ، "خانه" هست مثلا در نام "خان بالق"= "پایتخت" و....در سومری هم باز ما معادل "بیل" لغت دیگری بصورت "بیرتو" داریم و... البته در مورد شورابیل در اینجا "بیل" معادل "بولاق" و "یولا"ی ترکی است که در سومری هم هست. ولی در مورد "بیله دیر" ، "بیله دره" باز به لغات سومری معادل برمی خوریم که معنی "بولاق" و "بولاق" مقدس میدهد. در مورد "بیل" سومری و هورری به معنی شهر به "اربیل" که در سومری "اربیلوم" گفته میشود برمیخوریم که در اردبیل تکرار میگردد. باز پسوند سومری-هورری "-بیل"="شهر" از طریق اتروسکیهای همریشه با ترکان تا ایتالیا میرود و لغت "villaggio" = "روستا" و "Villa" = "خانۀ روستایی" در لاتین هم وارد میشود...باز این لغت تا هندوستان هم بوسیلۀ مهاجرتهای مسوپوتامیک و زاگرسی میرود و در زبانهای التقاطی سانسکریت دیده میشود که البته از زبانهای التصاقی دراویدی-تامیلی وارد میشود. کلا لغت پسوندی شهری "-بیل" از التصاقی بوده و یادگار فرهنگ بومیان التصاقی زبان ماقبل هخامنشی است که دارای فرهنگ کشاورزی و شهرنشینی قوی بودند من آنرا با فرهنگ ک.ر-ارس مرتبط میدانم یعنی از دوران برنز و ماقبل آن ... این لغت در بین هورریها بسیار مرسوم بوده است که شاید نام هیر-اوا = هیرو و هیر هم از آنها بیاید. عارف اسماعیل نیا
 
 
#4 اسماعیلی 1396-04-02 12:24
میرعادل قوندارما بیر آد دیر، 10 - 15 ایل دی دئییلیر
 

اضافه‌ كردن نظر

** لطفا در قسمت تصویر امنیتی فقط نتیجه عمل ریاضی را درج بفرمایید و از نوشتن کل عبارت ریاضی خودداری فرمائید **


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

آمار سایت

فرم ورود



logo-samandehi

برای بهره گیری از قابلیتهای گرافیکی صفحه لطفا از مرورگرهای مناسب استفاده نمایید

خلخالیم را محبوب کنید